Przejdź do treści

Co to jest tężyczka i jakie objawy jej towarzyszą?

Redakcja NN

5 min. czytaniaAktualizacja:

Tężyczka to grupa objawów pojawiających się w związku z nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową. Jest ona wynikiem różnych nieprawidłowości metabolicznych, zwłaszcza zbyt niskiego stężenia wapnia, magnezu lub potasu. Specjaliści wyróżniają jej dwie postacie – jawną i utajoną. Sprawdź, jakie objawy pojawić się mogą w przebiegu tężyczki.

Co to jest tężyczka i jakie objawy jej towarzyszą?

Co to jest tężyczka?

Tężyczką nazywa się zespół objawów chorobowych, które są wynikiem nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej. Za powstanie tego zaburzenia odpowiadają zwłaszcza:

  • w przypadku tężyczki jawnej – zmniejszenie stężenia wapnia we krwi. Stan ten określa się jako hipokalcemia. Rozpoznawany jest przy poziomie wapnia całkowitego wynoszącym < 2,25 mmol/l lub wapnia zjonizowanego < 0,95 mmol/l. Dowiedz się, z czego mogą wynikać niedobory wapnia oraz poznaj najlepsze źródła wapnia,

  • w przypadku tężyczki utajonej – prawidłowy poziom wapnia w surowicy, a zmniejszenie stężenia magnezu lub potasu we krwi. Zaburzenie to jest trudniejsze do rozpoznania niż tężyczka jawna. Okazuje się, że występuje od niej znacznie częściej – szacuje się, że stanowi około 70% przypadków tężyczki. Hipomagnezemia to obniżenie poziomu magnezu całkowitego w surowicy < 0,65 mmol/l. Hipokaliemia to spadek poziomu potasu < 3,5 mmol/l. W mniej więcej połowie przypadków tężyczki patologie te występują jednocześnie.

Na skutek tych zmian dochodzi do wzrostu prędkości przekazywania sygnałów między nerwami a mięśniami. Tężyczka to zaburzenie o bardzo różnorodnym obrazie klinicznym. 

Tężyczka jawna – objawy chorobowe

Napad tężyczki jawnej może mieć przebieg od łagodnego po ostry. Łagodny charakteryzuje się drętwieniem skóry wokół ust, języka i symetrycznym drętwieniem skóry dystalnych części kończyn górnych i dolnych, czyli dłoni i stóp. Osoba chora doświadcza hiperwentylacji, czyli stanu zwiększonej wentylacji płuc. Hiperwentylacja oznacza więcej niż 20 oddechów na minutę. Towarzyszyć jej mogą takie dolegliwości, jak: ból w klatce piersiowej, drżenie rąk i nóg, zimne poty, przyspieszony rytm serca, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, uczucie braku tchu. W łagodnym przebiegu tężyczki pojawić się mogą również: ból brzucha, nudności, „brak czucia w dłoniach” czy skurcze mięśni stóp (końsko-szpotawe ustawienie stóp), skurcze dłoni (z charakterystycznym ułożeniem dłoni w tzw. rękę położnika), skurcze naczyń obwodowych (tzw. objaw Raynauda, czyli nagłe zblednięcie, a następnie zasinienie i zaczerwienienie palców rąk i stóp oraz nosa i małżowin usznych).

O ostrej tężyczce jawnej mówi się wówczas, gdy poza wymienionymi objawami występują dodatkowo: drgawki, podwójne widzenie, skurcze mięśni, a w skrajnych przypadkach dochodzi do utraty przytomności. Poza mięśniami rąk i stóp skurcz może rozszerzać się na inne mięśnie, powodując zgięcie w obrębie stawów łokciowych, skurcz mięśnia okrężnego ust (tzw. usta karpia) czy skurcz powiek. Skurcze mięśniLink otwiera się w nowej karcie pojawiają się zwykle nagle i nieleczone mogą trwać od kilku godzin do kilku dni. Zdarza się, że chorzy są pobudzeni w czasie ataku. Bardzo niebezpiecznymi stanami w przebiegu tężyczki jawnej są skurcz mięśni krtani lub klatki piersiowej, objawy niewydolności mięśnia sercowego z zatrzymaniem krążenia włącznie, co jest stanem zagrożenia życia.

Tężyczka utajona – objawy chorobowe

Objawami braku magnezu lub potasu we krwi, czyli tzw. spazmofilii czy tężyczki normokalcemicznej, są zwłaszcza:

Specyficzne objawy tężyczki 

Z uwagi na to, że opisane dolegliwości pojawiające się w przebiegu tężyczki utajonej są dość mało charakterystyczne, w rozpoznaniu tego zaburzenia pomocne są: objaw Chvostka, objaw Lusta i objaw Trousseau. 

Pierwszy z nich opisany został w 1876 r. przez Františka Chvostka – austriackiego lekarza, któremu zawdzięcza swoją nazwę. Objaw ten polega na gwałtownym skurczu mięśni mimicznych twarzy, które są unerwione przez nerw twarzowy, w efekcie uderzenia młoteczkiem neurologicznym w brzeg mięśnia żwacza (w połowie odległości między płatkiem ucha a kątem ust), gdzie znajduje się pień wspomnianego nerwu. 

Kolejny z objawów typowych dla tężyczki to objaw Lusta. Polega on na skurczu mięśni strzałkowych i odwiedzeniu stopy w efekcie uderzenia młoteczkiem neurologicznym poniżej głowy kości strzałkowej, gdzie znajduje się nerw strzałkowy wspólny.

Ostatni z objawów tężyczkowych opisany został w 1861 r. przez Armand Trousseau – francuskiego lekarza. Od jego też nazwiska wywodzi się nazwa objawu. Polega on na ustawieniu palców dłoni w kształt przypominający rękę położnika – zgięcie palców IV i V, które zbliżone są do siebie opuszkami i chwilowo blokują się przy jednoczesnym wyproście kciuka, palca wskazującego i środkowego. Do tego charakterystycznego ułożenia dochodzi na skutek zaburzeń ukrwienia przedramienia. Podczas badania taki stan stworzyć można, pompując na ręku mankiet do ciśnieniomierza. Innym objawem jest objaw Erba, czyli zwiększona pobudliwość nerwów ruchowych na prąd galwaniczny.

Jeśli zauważysz u siebie którykolwiek z objawów wskazujących na tężyczkę, natychmiast skontaktuj się z lekarzem pierwszego kontaktu. To on po wstępnym rozpoznaniu skieruje Cię do specjalisty – endokrynologa lub neurologa.

Diagnostyka w kierunku poważnych chorób

Kiedy pojawia się podejrzenie poważnej choroby, pojawia się też niepewność i zagubienie. Odpowiedzią może być Ubezpieczeniowy program wsparcia w chorobie oferowany przez Nationale-Nederlanden. Składa się na niego m. in. umowa dodatkowa do ubezpieczenia na życie – Diagnostyka w kierunku poważnych choróbLink otwiera się w nowej karcie.

W ramach tego ubezpieczenia zyskujesz dostęp do lekarzy 26 specjalizacji i 667 badań diagnostycznych w placówkach LUX MED (własnych i współpracujących) w całej Polsce.

Jeśli otrzymasz od lekarza skierowanie w związku z podejrzeniem poważnej choroby, na wizytę do lekarza specjalisty lub badania laboratoryjne umówisz się w ciągu 3 dni roboczych, a na badania obrazowe w ciągu 10 dni roboczych.

Szczegółowe informacje na temat zakresu ochrony, zasad realizacji świadczeń oraz wyłączeń i ograniczeń odpowiedzialności ubezpieczyciela znajdziesz w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU)Link otwiera się w nowej karcie.Dowiedz się więcejLink otwiera się w nowej karcie

Redakcja NN

Dbamy o Twoje zdrowie – także poprzez rzetelne informacje. Dlatego artykuły na naszej stronie są tworzone przez zespół specjalistów: lekarzy, fizjoterapeutów, dietetyków oraz doświadczonych redaktorów medycznych.

Nasi eksperci nie tylko dzielą się wiedzą teoretyczną – przekazują też praktyczne wskazówki oparte na swoim doświadczeniu zawodowym. Piszą o tym, co naprawdę ważne dla Twojego zdrowia: od profilaktyki, przez diagnostykę, po metody leczenia.

Stawiamy na przejrzystość, dlatego pod każdym artykułem znajdziesz bibliografię i źródła. W ten sposób wspieramy Cię w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących Twojego zdrowia.

Redakcja NNZobacz artykuły tego autora

Źródła:

  1. A. Gryglas, R. Dudkowiak, R. Śmigiel, Tężyczka jako częsta przyczyna konsultacji na ostrym dyżurze – etiologia, objawy chorobowe i leczenie, „Prace Poglądowe” 2015, nr 72, s. 20–21.

  2. A. Jopek, B. Steinborn, Tężyczka u dzieci – diagnostyka i leczenie, „Child Neurology” 2019, t. 28, nr 57, s. 35–39.

  3. K. Popławska, K. Rychlik, K. Omidi i wsp., Tężyczka jako przyczyna utraty przytomności, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2018, t. 14, nr 2, s. 213–221. 

  4. D. Zawadzki, A. Kołacińska, Tężyczka jako stan zagrożenia życia w zespole ratownictwa medycznego, „Na Ratunek” 2017, nr 5, s. 20–22.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych na stronie zdrowie.nn.pl należy skonsultować ich treść z lekarzem. Zdrowie.nn.pl dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów była najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.


Diagnostyka w kierunku poważnych chorób

Zapewnij sobie szybki i nielimitowany dostęp do lekarzy 26 specjalizacji i 667 badań diagnostycznych w prywatnych placówkach medycznych w całej Polsce, aby wykluczyć lub potwierdzić poważną chorobę.

Dowiedz się więcejDowiedz się więcej

Informacja Prawna

JPG 864x356px

Kategorie

Podobne tematy